Chronische darmziekte bij de hond

Een gezonde hond heeft een goede eetlust, één- tot tweemaal per dag goed gevormde ontlasting en geeft niet over. Als er langdurig of regelmatig sprake is van wisselende of slechte eetlust, diarree of overgeven, dan kan de hond last hebben van een chronische darmziekte.

Chronische darmziekte of chronische enteropathie is een verzamelnaam voor verschillende ziektes met vergelijkbare symptomen. In alle gevallen is er sprake van een langdurige ontsteking in het maagdarmkanaal. We spreken van chronische darmziekte als de klachten langer dan drie weken aanwezig zijn of regelmatig terugkeren.

Symptomen chronische darmziekte hond

Honden met een chronische darmziekte hebben vaak één of meerdere van de volgende verschijnselen. Soms zijn de symptomen dagelijks aanwezig, soms slechts enkele keren per week of per maand.

  • Diarree: dit is één van de meest voorkomende verschijnselen. We kennen diarree typisch als (water)dunne ontlasting, maar de dierenarts spreekt ook over diarree als er sprake is van grotere hoeveelheden, meer dan twee keer per dag poepen, en als er bloed of slijm in de ontlasting zit.
  • Braken: de meeste honden geven voer, vocht, slijm of gal over. In ernstige gevallen kan er ook bloed in het braaksel zitten.
  • Misselijkheid: soms geeft een hond niet over, maar is het wel duidelijk dat hij zich niet lekker voelt. De hond kan bijvoorbeeld kwijlen, smakken, veel slikken, de lippen aflikken of gras eten.
  • Buikpijn: de buik kan pijnlijk zijn bij aanraking of erg op spanning lijken te staan. Honden met buikpijn kunnen ook een zogenoemde “bidhouding” aannemen: kop omlaag, voorpoten gestrekt en de kont omhoog.
  • Gewichtsverlies: door slecht eten, overgeven en diarree kan een hond steeds dunner worden. Maar ook zonder deze symptomen is het mogelijk dat de hond afvalt, bijvoorbeeld als de darmen door de ontsteking de voedingsstoffen niet goed meer opnemen.
  • Verandering in eetlust: honden zullen minder eten als ze misselijk zijn of buikpijn hebben. Maar sommige honden met een chronische darmziekte zullen juist meer willen eten, omdat hun darmen onvoldoende voedingsstoffen opnemen.
  • Borrelen van de buik, boeren en winderigheid: onvolledige vertering van het eten kan zorgen voor de productie van extra gas door darmbacteriën. Dit kan leiden tot borrelende geluidjes (borborygmi), een “knorrende maag”. Als dat gas zich ophoopt in de darmen, kan de hond buikkrampen krijgen. Als het gas een weg naar buiten weet te vinden, kan het leiden tot boeren of (stinkende) scheetjes.
  • Stinkende adem: als de maag is betrokken bij de ontsteking, dan kan de hond vies uit zijn bek gaan ruiken.
  • Minder energie: onder andere misselijkheid, buikpijn en uitdroging kunnen ervoor zorgen dat een hond minder fit is.

Oorzaken chronische darmziekte hond

De belangrijkste oorzaken worden onderverdeeld in drie hoofdgroepen. Soms spelen er meerdere problemen tegelijkertijd.

  • Voeding (food responsive enteropathy): voedselovergevoeligheid kan leiden tot een ontsteking van de maag en darmen. Vaak speelt dit al vanaf jonge leeftijd, maar het kan ook op latere leeftijd ontstaan. De hond is allergisch of intolerant voor een ingrediënt in de voeding. Dit kan een bestanddeel in het eten zijn dat uw hond al het hele leven eet. In veel gevallen is een dierlijk eiwit de boosdoener. Ook zaken als verteerbaarheid, vetgehalte en vezels spelen een belangrijke rol. Ongeveer 50-70% van de honden met een chronische maagdarmontsteking herstelt als het dieet op de juiste manier wordt aangepast.
  • Immuunsysteem (steroid responsive enteropathy of immunosuppressant responsive enteropathy): bij een deel van de honden wordt de ontsteking veroorzaakt door een ziekte van het immuunsysteem: een auto-immuunziekte. In de wetenschappelijke literatuur wordt dit ook wel inflammtory bowel disease (IBD) De ziekte vertoont gelijkenissen met de ziekte van Crohn bij mensen. De oorzaak is helaas nog niet bekend. Waarschijnlijk is het een combinatie van verschillende factoren die ervoor zorgen dat het afweersysteem van het maagdarmkanaal op hol slaat. De meeste honden die met deze ziekte worden gediagnosticeerd zijn van middelbare leeftijd. Een aanpassing van het dieet levert geen of slechts gedeeltelijke verbetering op. De ontsteking kan daarentegen wel effectief worden behandeld met ontstekingsremmers, zoals corticosteroïden (prednison). In gecompliceerde patiënten schrijven wij soms extra ontstekingsremmers voor, zoals ciclosporine of chloorambucil.
  • Darmflora (antibiotic responsive enteropathy): het maagdarmkanaal wordt bewoond door een enorm aantal micro-organismen. Dit zijn vooral bacteriën, maar er leven ook virussen, parasieten, gisten en schimmels. Samen vormen zij het microbioom. Deze darmbewoners zijn belangrijk, omdat ze onder meer helpen bij de vertering van het eten, het trainen van het afweersysteem en het wegjagen van schadelijke ziekteverwekkers. Wanneer het microbioom uit balans raakt, kan dit leiden tot chronische darmziekte. En andersom geldt ook dat een chronische darmziekte – zoals een voedselovergevoeligheid – gepaard kan gaan met een verstoring van het microbioom. Een afwijkende darmflora kan het beste worden aangetoond met de dysbiose index. Het geven van antibiotica of probiotica aan dieren met een verstoord microbioom kan de klachten verminderen, maar deze verbetering is vaak van korte duur. Antibiotica kunnen de darmflora ook langdurig beschadigen en tot resistente bacteriën leiden. Daarom zullen wij slechts in zeldzame gevallen besluiten om antibiotica te geven. Liever zullen we een poeptransplantatie voorstellen: een behandeling met als doel om de darmflora langdurig of zelfs permanent te verbeteren.

Een speciale vorm van chronische darmziekte is protein-losing enteropathy (PLE). We zien deze ziekte vaker bij bepaalde rassen, zoals de Rottweiler, Yorkshire Terriër en Lundehund. Bij honden met PLE lekt er heel veel eiwit (zoals albumine) uit de darmen. Omdat het lichaam niet in staat is voldoende eiwitten opnieuw op te nemen en zelf te maken, ontwikkelen de dieren een eiwittekort (hypoalbuminemie). Dit kan onder meer leiden tot het vasthouden van vocht in de huid (oedeem) en buikholte (ascites). De belangrijkste oorzaken zijn ontsteking van lymfevaatjes in het maagdarmkanaal (lymfangiëctasie), ontregeling van het immuunsysteem (steroid responsive enteropathy) en darmkanker (maligne lymfoom). Bij een deel van de honden met PLE is de ziekte onder controle te krijgen met zeer vetarme voeding. Omdat het vaak ernstige ontstekingen betreft, zal de hond in veel gevallen ook één of meerdere medicijnen moeten krijgen. In geval van maligne lymfoom is chemotherapie de beste behandeling.

Onderzoeken

De kans dat uw hond spontaan geneest van een chronische darmziekte is klein. Het is daarom verstandig om de oorzaak van de klachten op te sporen en te behandelen voordat de hond zieker wordt.

Goede diagnostiek kan onnodige behandeling en onnodige kosten voorkomen.

Hoewel de dierenarts of internist een sterke verdenking op een chronische darmziekte kan hebben, zijn er diverse ziektes die dezelfde symptomen kunnen geven. Daarom zullen wij aanraden om verder onderzoek te doen om andere ziektes uit te sluiten en de verdenking op een chronische darmziekte te bevestigen:

  • Lichamelijk onderzoek
  • Ontlastingsonderzoek: parasieten worden aangetoond met onderzoek van de ontlasting. Door een poepmonster van drie verschillende dagen te testen, wordt de kans op het vinden van de parasiet vergroot. Een bacteriekweek van de ontlasting is meestal niet zinvol. Omdat een bacteriekweek van de ontlasting vaak leidt tot onnodig antibioticagebruik, raden wij aan om dit alleen in uitzonderlijke gevallen uit te voeren. De dysbiose index is een test waarmee kan worden vastgesteld of er sprake is van een verstoring van de darmflora.
  • Bloedonderzoek: sommige testen worden uitgevoerd op apparatuur in de dierenkliniek, maar om een compleet bloedonderzoek te doen is de hulp van een groter laboratorium nodig. De arts zal onder andere kijken naar lever- en nierwaarden, eiwitten, bloedzouten, en rode en witte bloedcellen. Daarnaast kan er specifiek worden getest voor exocriene pancreas insufficiëntie (EPI), alvleesklierontsteking, ziekte van Addison en een vitamine B12-tekort. Bloedonderzoek om te kijken of de maagdarmklachten worden veroorzaakt door een voedselallergie is niet betrouwbaar.
  • Urineonderzoek: als uit het bloedonderzoek een eiwittekort blijkt, wordt urineonderzoek gebruikt om onderscheid te maken tussen eiwitverlies via de darmen (protein-losing enteropathy) en via de nieren (protein-losing nephropathy). Sommige dieren hebben eiwitverlies via de darmen én de nieren. Dit komt onder meer vaker voor bij Soft-Coated Wheaten terriërs.
  • Dieet: bij acute maagdarmklachten kan een licht verteerbare voeding helpen voor het herstel. Bij chronische darmziekte is dat vaak niet effectief. Bij vrijwel alle patiënten die verdacht worden van een chronische darmziekte zullen we in plaats daarvan een eliminatiedieet Het is dan belangrijk om meerdere weken niets anders te geven dan het dieetvoer dat de arts heeft aangeraden. Dit kan een commercieel hypoallergeen voer of een zelfkookdieet zijn. Het geeft vaak binnen twee weken al verbetering als er sprake is van voedselovergevoeligheid. Het eliminatiedieet is de enige manier om vast te stellen of de hond een voedselovergevoeligheid heeft. In specifieke gevallen zullen we een zeer vetarme voeding adviseren of het voer aanvullen met extra vezels. Soms vragen we een voedingsspecialist om een dieet op maat samen te stellen.
  • Röntgenfoto: een röntgenfoto van de buik is vaak niet betrouwbaar genoeg. Wij zullen daarom in de meeste gevallen de voorkeur geven aan een echo van de buik.
  • Echo: darmtumoren en afwijkingen aan onder meer de lever, nieren of alvleesklier kunnen zichtbaar gemaakt worden met echografisch onderzoek. Ook vocht in de buik is zichtbaar bij een echo. Onder echogeleide kan weefsel/vocht worden weggenomen voor nader onderzoek. Soms worden er geen afwijkingen gezien, terwijl er toch sprake is van een chronische darmziekte. De echo is dan tóch zinvol geweest, omdat andere ziektes ermee konden worden uitgesloten.
  • Endoscopie: een kijkonderzoek van de maag en darmen helpt bij het bevestigen van de diagnose “chronische darmziekte”. De internist brengt via de bek of anus een flexibele slang met camera (endoscoop) in het maagdarmkanaal. Zo kunnen we bekijken of er sprake is van afwijkende inhoud, of het slijmvlies is beschadigd en of er bijvoorbeeld zweren, poliepen of tumoren aanwezig zijn. De internist zal via de endoscoop met een klein tangetje weefselmonsters (biopten) verzamelen uit de maag en darmen. Deze worden onderzocht door een patholoog, die zal onderzoeken of er sprake is van een ontsteking of – in zeldzame gevallen – kanker. Al deze informatie helpt bij het opstellen van een optimaal behandelplan.
  • Operatie: soms kan een operatie nodig zijn om de oorzaak van de symptomen op te sporen. Omdat dit onderzoek erg belastend en vaak niet nodig is, zijn wij erg voorzichtig en zullen we zo’n operatie niet gauw aanraden. Wij overwegen een operatie wel als we vermoeden dat we met een endoscopie niet de juiste diagnose kunnen stellen.

Prednison en endoscopie

Wij raden het gebruik van prednison in de zes weken voorafgaand aan de endoscopie sterk af. Na gebruik van dit medicijn herkennen we sommige ziektes niet meer. Als uw dier al prednison slikt en zes weken zonder prednison geen optie is, dan zullen we tijdens het intakegesprek kijken wat verstandig is. In sommige gevallen zullen we de endoscopie wel uitvoeren.

Behandeling chronische darmziekte hond

Geen enkele hond met een chronische darmziekte is hetzelfde. De behandeling is daarom maatwerk. Afhankelijk van de diagnose, de ernst van de ziekte en behandelingen die al in het verleden zijn uitgevoerd, zullen we besluiten wat de beste behandeling voor uw dier is. De behandelmethoden zijn onder te verdelen in een aantal hoofdgroepen:

  • Voeding: als uit het eliminatiedieet blijkt dat de hond een voedselovergevoeligheid heeft, kan de chronische darmziekte effectief worden behandeld met hypoallergene voeding. In veel gevallen kan het testdieet levenslang worden gegeven. Soms wordt het eliminiatiedieet aangevuld met supplementen. Overstappen naar een andere (hypoallergene) voeding is mogelijk, maar in enkele gevallen zien we dat dit toch leidt tot een terugval. Hetzelfde geldt voor het aanvullen van het dieet met (hypoallergene) snacks. We raden daarom aan om slechts één soort snoepje per keer te introduceren.
  • Ontstekingsremmers: als de klachten niet verdwijnen met speciale voeding, dan zullen we in veel gevallen kiezen voor een behandeling met prednison. Deze behandeling slaat bij ruim 80% van deze patiënten aan. Soms zal er een tweede ontstekingsremmer worden ingezet, zoals ciclosporine (Cyclavance®, Atopica ®) of chloorambucil (Leukeran®). Hiervoor kiezen we bijvoorbeeld als de ziekteverschijnselen niet volledig verdwijnen met prednison of als prednison te veel bijwerkingen veroorzaakt. Budesonide is een medicijn dat vergelijkbaar is met prednison, maar bij sommige honden minder bijwerkingen veroorzaakt. Helaas is het niet altijd even effectief en blijven sommige honden ook met budesonide bijwerkingen houden, waardoor wij in eerste instantie vaak toch de voorkeur geven aan prednison.
  • Aanpassen van de darmflora: bij dieren met een chronische darmziekte werden antibiotica (bv. metronidazol, tylosine) gebruikt om de darmflora aan te passen. Omdat (langdurig) gebruik van antibiotica nadelige gevolgen kan hebben voor mens en dier, heeft dat tegenwoordig niet onze voorkeur. Probiotica kunnen als alternatief worden gebruikt. Een probioticum is een middel dat “goede” bacteriën bevat. Een goed probioticum bevat verschillende soorten goede bacteriën in zo groot mogelijke aantallen (soms wel meer dan honderden miljarden). Er is nog weinig onderzoek gedaan naar de effectiviteit van probiotica op de lange termijn. In onze ervaring kan het goed werken op korte termijn, maar zijn andere behandelingen nodig om de ziekte langdurig te onderdrukken. Een mogelijke manier om de darmflora langdurig aan te passen is door middel van poeptransplantaties.
  • Symptomatische behandeling: afhankelijk van de ziekteverschijnselen kan het nodig zijn om ondersteunende medicijnen te geven, zoals tabletten die misselijkheid, braken of buikpijn onderdrukken.
  • Overig: er zijn enkele kleinschalige onderzoeken gedaan naar het gebruik van stamcellen bij de behandeling van een chronische darmziekte. De eerste resultaten positief zijn positief, maar er wordt uitgebreider onderzoek gedaan om er zeker van te zijn dat het veilig en effectief is. Tot die tijd gebruiken wij stamceltherapie daarom alleen in uitzonderlijke gevallen.

Prognose

De meeste honden met een chronische darmziekte kunnen we goed behandelen. Meer dan de helft van de honden knapt volledig op na aanpassingen in de voeding. Een groot deel van de overige dieren verbetert met ontstekingsremmers. Niet altijd lukt het om die medicijnen weer af te bouwen. Voor honden die niet opknappen of die te veel bijwerkingen van de medicatie ervaren, kunnen poeptransplantaties uitkomst bieden. De eerste onderzoeken wijzen uit dat zo’n 75% van deze honden baat heeft bij een poeptransplantatie.

Afspraak maken?

Bij het Maag-darm Centrum voor Dieren worden jaarlijks honderden dieren onderzocht en behandeld vanwege chronische of terugkerende maagdarmproblemen. Denkt u dat uw hond een chronische darmziekte heeft? Vraag uw dierenarts om een verwijzing en neem contact met ons. Wij helpen u graag verder.

Lees verder
Deel deze pagina
LinkedIn
Facebook
Email
WhatsApp
Onze receptionisten staan je graag te woord
Gerelateerde berichten
Uw betrouwbare online apotheek Drogisterij Unique in Nederland